İşiniz ya da bir fikriniz için web sitesi sahibi olmayı düşünüyor fakat site yapımından anlamıyor musunuz? Web sitesi sahibi olmanın size ne kadara mal olacağını mı merak ediyorsunuz? İşte size başlama tavsiyeleri.
Web sitesi yapımı masraflı mıdır?
Aslında çok masraflı değildir. Site yapımında öncelikle “www.firmaismi.com” gibi bir alan adı satın alırsınız ki; bu alan adının daha önce başkası tarafından alınmamış olması gerekir. Alan adı yıllık 10-15 dolar (15-20 TL) civarında bir ücretle satın alınabilir. Bu ücret her yıl ödenmek zorundadır. Alan adı alındıktan sonra da sitenizin tüm içeriğini barındıracak bir hosting (dosya koyma yeri de denebilir) almanız gereklidir ki; bunun fiyatı da ihtiyacınıza göre aylık 3-5 dolardan yüzlerce dolara kadar çıkabilir. Günlük birkaç yüz kişinin gireceği normal bir site için; aylık 5-10 dolar arası bir para harcayarak alacağınız hosting fazlasıyla yeterlidir. Kendimden örnek vermek gerekirse; şu anda bulunduğunuz sitenin maliyeti: 10$ alan adı + 12 x 7,5$ host masrafı = Yani yıllık 100$ (150 TL) civarıdır. Hosting alırken güvenilir ve bu işi uzun yıllardır yapan bir firma seçmeniz yararınıza olacaktır. Türkiye merkezli bir firma seçmeniz sitenize hız konusunda avantaj sağlayabilir, ayrıca gerektiğinde telefonla arayıp kolayca yardım alabilirsiniz. Alan adı ve hostingi nereden alabilirim? Örneğin: http://www.ihs.com.tr ve http://www.natro.com Türkiye’de alan adı ve hosting konusunda kaliteli iki firmadır. “.tr” uzantılı bir adres alacaksanız http://nic.tr adresini kullanmak yararınıza olacaktır. Eğer İngilizceniz var ise http://www.godaddy.com dünyada en fazla alan adı barındıran firmadır.
Sadece bu kadar mı?
Sitenizin alan adını ve hostingini ilgili bir firmadan kolayca alabilirsiniz. (Yukarıda birkaç örnek firma yazmıştım.) Hemen ardından “DNS Ayarlama” isminde bir işlem vardır; host ile alan adını birbirlerine tanıtır bu işlemi yapmalısınız. (Hostingi veya alan adını aldığınız firma size bu konuda yardımcı olacaktır.)
Temel olarak; evet! Sadece bu kadar. Ayrıca yazının devamındaki “CMS (Content Management System ya da İYS: İçerik Yönetim Sistemi)” başlıklı bölümden size masraf çıkarabilecek son kısmı öğrenebilirsiniz.
Web sitesi nasıl yapılır?
Web sitesi eskiden sadece “html” kodları kullanılarak yapılırdı. “Html (Hyper text markup language) nedir?” diyecek olursanız herhangi bir web sitesini tarayıcınızda açıp, sağ tuşa tıklayarak “kaynağı görüntüle”, “sayfa kaynağını göster” ya da benzer bir isim altındaki yazıya tıklayarak sayfanın html kodlarını görebilirsiniz. Karışık görünüyor değil mi? Hiç sorun değil! Bu kodları oluşturabilen ücretsiz metin düzenleyiciler bile mevcut. Mesela “Nvu” en iyi örneklerden biri. Programı biraz kurcalayarak öğrenebilirsiniz. Hatta “Word” içinde bir belge oluşturup bu belgeyi de web sayfası olarak kaydetmeniz mümkün.
Eğer html ile site yapmak istiyorsanız her sayfa için ayrı bir dosya oluşturmanız gerekiyor. Mesela ana sayfa için “index.html”, hakkımızda sayfası için “hakkimizda.html” gibi… Sonra bu sayfaları da linklerle birbirine bağlamalısınız vs.
Peki, bunu kolaylaştırmanın bir yolu yok mu? Evet var! Site yaparken her sayfa için yeni dosya oluşturma zahmetini ortadan kaldırmak için “PHP” ve “ASP” adlarında iki programlama dili mevcut. Bu programlama dilleri bir veritabanına bağlanarak sayfa içeriğini oradan otomatik olarak çekebilirler. Bu programlama dillerinin özellikleri tabii ki bununla sınırlı değil fakat başlangıç için bu kadar bilgi yeterli.
Yukarıda hosting konusuna giriş yapmıştık. Hosting alacağınız firma size genellikle “Linux” ya da “Windows” hosting seçeneklerini sunar. Bu seçeneklerden “Linux” hosting “PHP” dilini, “Windows” hosting ise “ASP” dilini kullanmanıza olanak verir. Eğer sitenizi bir kişiye ya da firmaya yaptırıyorsanız size seçim yapmanızda yardımcı olacaklardır. Fakat kendi başınıza bir şeyler yapma uğraşında iseniz; Linux hosting seçmeniz yararınıza olacaktır. Çünkü internette “PHP” ile yazılmış çok fazla örnek kod bulabilirsiniz.
Programlama
Html ile bir sayfa yapmak istediğinizde, mesela ana sayfa için:
<html>
<head>
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" />
<title>Site başlığı</title>
</head>
<body>
Ana sayfa içeriği
</body>
</html>
Hakkımızda sayfası için:
<html>
<head>
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" />
<title>Site başlığı</title>
</head>
<body>
Hakkımızda sayfası içeriği
</body>
</html>
gibi kodlar yazmanız gerekiyordu. Buna statik (durağan, durgun) sayfa denir.
Not: Bu kodları Windows içindeki “Not Defteri” programına yapıştırıp. Dosya -> Farklı Kaydet’i seçip “Kayıt Türü” ayarını “Tüm Dosyalara” getirip “Dosya Adı” alanına “index.html” girerseniz bir html sayfasının nasıl çalıştığını görebilirsiniz.
PHP kullandığımızda ise içeriği:
<html>
<head>
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" />
<title>Site başlığı</title>
</head>
<body>
<?php icerik_fonksiyonu() ?>
</body>
</html>
olan sadece bir tane “index.php” dosyası ile sitemizin tüm içeriğini gösterebiliriz. (Mesela www.sitemiz.com/index.php ana sayfayı, www.sitemiz.com/index.php?sayfa=hakkimizda hakkımızda sayfasını gösterecek şekilde ayarlamak elimizde.) Buna da dinamik sayfa denir. PHP ile işlem yapılacağı zaman kodlar yukarıdaki kodda gördüğünüz gibi “<?php”, “?>” etiketleri arasına yazılmalıdır. Ayrıca kodda geçen “icerik_fonksiyonu()” ifadesini de kendimiz yazmak zorundayız.
Veritabanı
PHP’de de ASP’de de site yapımında benzer bir yol izlenir. PHP ya da ASP destekli bir hosting aldığımızda beraberinde bir veritabanı da almış oluruz. Veritabanı; sitemize koymak istediğimiz tüm yazılı içeriği belirli bir düzende saklayan ve uygun komutu aldığında ziyaretçilerimize sunan yapıdır. PHP ya da ASP kullanarak; siteye konmak istenen içerik veritabanına kaydedilir, gerektiğinde yine uygun bir kod yardımıyla içerik çağırılarak kullanıcıya gösterilir.
CMS (Content Management System ya da İYS: İçerik Yönetim Sistemi)
Yukarıda anlattığımız; yazdıklarımızı veritabanına kaydedip, gerektiğinde oradan çağırarak kullanıcılara sunacak sisteme “İçerik Yönetim Sistemi” denir. Modern bir içerik yönetim sistemi: siteye kolayca içerik eklemeye, siteye kolayca dosya yüklemeye, kolayca sayfalar arası bağlantılar oluşturmaya ve kod yazmadan sitenin gerekli ayarlarını yapmaya izin vermelidir. Ayrıca kod açığı bulundurmamalı sitemizin kullanım dışı kalarak mağdur olmamıza engel olmalıdır. Kendi “CMS”nizi yazacak bilgiye sahip değilseniz önünüzde iki seçenek bulunuyor:
-
- CMS’yi işin ehli bir programcıya ya da firmaya yazdırmak ki; emin olun çok uçuk ücretler ortaya çıkabilir. (Hele ki online alış-veriş sitesi kurmayı düşünüyorsanız) Zira anlatıldığı kadar basit bir iş değildir. PHP ya da ASP dillerinden hangisinin kullanılacağını firma belirleyebilir. Hatta profesyonel bir firma ile çalışıyorsanız sizin seçmenize bile izin verebilir. (“Bu ne işe yarayacak ki?” diyorsanız; hani ola ki ileride programlama öğrenirseniz ya da yakınınızda bu dillerden birini kullanabilen biri olursa…)
- Hazır yazılmış bulunan ve ücretsiz dağıtılan sistemlere yönelmek. Örnek vermek gerekirse: WordPress, Drupal, Joomla vs.
Anlatımımıza 2. seçenekten devam ediyoruz. Zira ilk seçeneği takip edeceğinizde ilgili kişi ya da kişiler size yardımcı olacaktır.
Not: Piyasada sadece biraz sonra anlatılacak adımları yaparak sizden yüzlerce dolar talep edecek birçok uyanık vardır. İlgili adımları kendiniz yaparak bu masraftan kurtulabilirsiniz.
Host seçimini anlatırken PHP dilini tavsiye etmemizin sebebi; internette PHP ile yazılmış çok sayıda, ücretsiz kod örneği bulabilmenizdi. WordPress, Drupal ve Joomla sistemlerinin üçü de PHP kullanarak yazılmıştır. Bu sistemlerden birini seçip, az biraz uğraşarak kurabilir, internetten kolayca bulabileceğiniz ücretsiz tema (site görünümü) ve eklentilerle (site için ek özellikler) birkaç saat içinde kolayca sitenizi oluşturabilirsiniz. Bu sistemler yabancı dilde hazırlanmış olsalar da, Türkçe olarak kullanma imkanınız vardır.
Peki, siteniz için WordPress, Drupal ve Joomla arasından hangisini seçmelisiniz? Amerika’daki “Beyaz Saray”ın (White House) resmi web sitesi bile Drupal kullanmaktadır. Bu bile sistemin ne kadar kaliteli olduğunu anlatmaya yeter aslında. Hatta Drupal’ı iyi kullanan programcılar Drupal’dan; “CMS yazmaktan vazgeçiren sistem.” olarak bahsederler. Ancak site işine ilk defa bulaşıyorsanız Drupal’dan uzak durmanız tavsiye olunur. Zira kaliteli bir tema bulmak oldukça güçtür ve Drupal hakkında Türkçe kaynak çok azdır. Takıldığınız yerlerde yardım bulmakta zorlanabilirsiniz. Joomla ise gayet kaliteli, bol kaynak bulunabilecek bir sistemdir. Yorum özelliği olmaması Joomla’nın en büyük eksisidir. Bolca eklenti ve tema bulunabilir. Eğer kuracağınız sitede kullanıcıların görüşlerini yazması pek önemli değil ise Joomla kullanabilirsiniz. Sona sakladığımız WordPress ise aslında bir blog sistemidir. (Arada ne fark var? Bu sistem ilk olarak; sadece belli özellikleri sağlayıp, kolayca bir web günlüğü oluşturmak için ortaya çıkmıştır.) Ancak zaman için de öyle gelişmiştir ki şu aralar CMS olarak kullanımı çok yaygındır. İnternet ortamında WordPress için yüzlerce ücretsiz tema ve binlerce eklenti bulabilirsiniz. Ayrıca http://www.wordpress-tr.com adresinden sorularınıza kısa sürede çözüm önerileri alabilirsiniz. Yeni bir site kurmak için size tavsiyem WordPress ile başlamanız yönündedir fakat ihtiyacınıza uygun olanı seçmek tamamen size kalmış seçim.
WordPress, Drupal ya da Joomla kullanmaya nasıl başlayabilirsiniz. İlk olarak ilgili yazılımın sitesinden son sürümü indirmelisiniz. Bu adreslerde ilgili yazılımların Türkçe son sürümlerini bulabilirsiniz: http://wordpress-tr.com, http://drupal.com.tr, http://joomlatr.org Sonrasında indirdiğiniz bu dosyayı [url h=”http://www.rarlab.com”]Winrar[/url] gibi bir arşiv programıyla açıp hostunuza göndermelisiniz. Bu konuda hosting aldığınız firmadan yardım alabilirsiniz.
İlk aşama: kurulum
Eğer doğru paketi indirip doğru şekilde hostunuza gönderdiyseniz; satın aldığınız alan adını, (mesela: www.firmaismi.com) açtığınızda karşınıza ilgili yazılımın kurulum ekranı gelir. Kuruluma nasıl devam edeceğiniz hakkında şurada WordPress için: http://www.wordpress-tr.com/belgeler/wordpress/wordpress-kurulumu/, şurada Drupal için: http://www.drupal.com.tr/node/26 ve şurada Joomla için: http://forum.joomlatr.org/joomla-turkiye-15x-kurulum-resimli-anlatim-t3607.html ayrıntılı bilgiler mevcut. Bu sitelerdeki detaylı açıklamaları okumanızı tavsiye ederim.
İkinci aşama: tema seçimi
Şuradan WordPress için: http://wordpress.org/extend/themes/, şuradan Drupal için: http://drupal.org/project/themes/ ve şuradan Joomla için: http://resources.joomla.org/directory/extension-providers/templates.html seçtiğiniz pakete uygun bir tema bulabilirsiniz. Ya da işin için İngilizce’de hangi kelimenin karşılık geldiğini öğrenip; tema sayfalarında arayabilirsiniz (mesela “furniture”) ya da Google’de mesela “furniture wordpress free theme” (bu aramada mobilya firması örnek alındı) gibi özel bir arama yapabilirsiniz.
Üçüncü aşama: eklentiler
Hiçbir sistem eksiksiz değildir. Şuradan WordPress için: http://wordpress.org/extend/plugins/, şuradan Drupal için: http://drupal.org/project/modules/ ve şuradan Joomla için: http://extensions.joomla.org/ seçtiğiniz pakete uygun eklentiler bulabilirsiniz. İlk aramanız gereken eklenti ise ziyaretçilerin sitenizi bulmasına yardım edecek olan “Google Xml Sitemap” eklentisi olsun. (Sitenizi hazırlayıp, birkaç sayfa ekler eklemez; “Google Webmaster Araçları”na kaydolup site haritanızı buraya ekleyin.)
Bu aşamadan sonra; artık sitenize içerik ekleyerek zenginleştirmek tamamen size kalmış durumda. Temel bir sitede kendinizi ya da işinizi tanıtacağınız bir “Hakkımızda” sayfası ve ziyaretçilerin size ulaşabileceği bir “İletişim” sayfasının mutlaka bulunduğunu aklınızdan çıkarmayın.
Henüz yorum yok